Belirsizlikten üretime, dört disiplinli bir Ar-Ge yolculuğu.
Ar-Ge süreçleri; tanımlı çıktılar, ölçülebilir kilometre taşları ve şeffaf risk paylaşımı üzerine kurulur. Bir yapay zeka projesinin başarısı, büyük ölçüde bu aşamalı disiplinle belirlenir.
Keşif & Çerçeveleme
Probleminizi yapay zeka ekseninden yeniden çerçeveliyoruz. Hangi disiplin, hangi veri, hangi risk, hangi başarı kriteri — netleştirilir.
- Teknik fizibilite raporu
- Veri envanteri ve boşluk analizi
- Başarı / kabul kriterleri
- Aşamalı bütçe & risk profili
Hızlı Prototip
Çekirdek hipotezi en kısa sürede sınayan, çalışan bir prototip. Henüz üretim değil; ancak gösterilebilir, değerlendirilebilir ve paydaşlarla tartışılabilir niteliktedir.
- Demonstrasyon prototipi
- İlk eval seti ve baseline skorlar
- Mimari tasarım dökümanı
- Pilot aşaması için "git/durdur" kararı
Pilot & Ölçek
Saha pilotu, MLOps altyapısı, değerlendirme (eval) disiplini ve uç durum yönetimi. Bir çözümün demoda çalışması ile aylarca üretimde kararlı biçimde çalışması arasındaki mühendislik boşluğu bu aşamada kapatılır.
- Pilot deployment (sınırlı kullanıcı)
- CI/CD + MLOps pipeline
- Gözlemlenebilirlik panosu
- Üretim onay paketi
Üretim & Yönetişim
Sürüklenme (drift) izleme, sürekli iyileştirme, A/B testleri ve yıllık değerlendirme döngüsü. Yapay zeka sisteminin kurulması kadar sürdürülmesi de mühendislik disiplininin parçasıdır.
- Aylık eval raporu
- Drift / anomali uyarıları
- Model yenileme döngüsü
- Yıllık kalite denetimi
Neden bu aşamalı model?
Çünkü erken büyük taahhüt, yapay zeka projelerinde en pahalı hatadır.
Yapay zeka projeleri, klasik yazılım projelerinden temelde farklıdır: gereksinimler başlangıçta tam olarak öngörülemez, model davranışı veri kalitesine yüksek oranda bağımlıdır ve üretim performansı yalnızca saha koşullarında kesinleşir.
3Y her projeyi aşamalı bir mimari içinde yürütür. Her aşama sonunda devam et / durdur / yön değiştir kararı verilir ve taahhüt katmanları kademeli olarak büyür. Belirli bir aşamada projeyi sonlandırmaya karar vermek, başarısızlık değil; profesyonel bir değerlendirme sonucudur.
Başarısızlıkların büyük çoğunluğu, aşamalandırılmamış ve erken verilmiş büyük taahhütlerden kaynaklanır. Yapay zekanın öngörülemeyen durumlarına karşı en sağlam koruma, aşamalı bir süreçtir.
Belge ve çıktı disiplini.
Her aşamanın sözleşmede yazılı, ölçülebilir bir somut çıktısı vardır.
Belirsiz teslim ifadeleri 3Y çalışma kültürünün dışındadır. Her aşamanın çıktısı önceden tanımlanır, kabul kriterleriyle ilişkilendirilir ve teslim edildiğinde kayıt altına alınır. Bu yaklaşım, hem müşteri tarafına netlik, hem ekibe odak sağlar.
- Keşif → teknik fizibilite raporu, veri envanteri, başarı kriterleri
- Prototip → çalışan kod, eval seti, baseline metrik tablosu, mimari dokümanı
- Pilot → MLOps pipeline, gözlemlenebilirlik panosu, üretim onay paketi
- Üretim → aylık eval raporu, drift uyarısı, yıllık denetim
Ar-Ge teşvikleriyle uyumlu süreç.
TÜBİTAK 1501/1507, KOSGEB ve Horizon Europe ile uyumlu raporlama.
3Y, ODTÜ Teknokent'te faaliyet gösteren bir Ar-Ge şirketi olarak müşterilerinin teşvik mekanizmalarından yararlanabilmesi için tamamlayıcı bir destek katmanı sunar. Bu destek, ayrı olarak fiyatlandırılan bir hizmet değil; proje akışının doğal bir parçasıdır.
- TÜBİTAK 1501 (Sanayi Ar-Ge), 1507 (KOBİ Ar-Ge) uyumlu aşamalandırma
- KOSGEB Ar-Ge ve Yenilik Destek Programı raporlama desteği
- Horizon Europe için işbirliği konsorsiyumlarına teknik ortak olma
- Patent / yayın çıktılarının projeyle uyumlandırılması
Açık iletişim, düzenli ritim.
Saat saat raporlama değil; sorun ortaya çıktığında zamanında ve açık bildirim.
İyi iletişimi sıklıkla değil, isabetle tanımlıyoruz. Haftalık eşgüdüm toplantıları, aylık derinlikli sunumlar ve aksaklık durumlarında gecikmesiz bildirim esastır. Beklenenin altında kalan bir ilerleme bildirimi de aynı şeffaflığın parçasıdır.
- Haftalık
- 45 dk teknik eşgüdüm toplantısı (ekran paylaşımlı)
- İki haftada bir
- Demo / değerlendirme (eval) karşılaştırması
- Aylık
- Yönetici düzeyinde sunum ve sonraki ay planı
- Aşama sonu
- Resmi teslimat ve "git / durdur" kapı kararı
- Acil
- Sorun ortaya çıktığında 24 saat içinde rapor
Bir keşif görüşmesi planlayalım.
Çoğu projeye Faz I — Keşif & Çerçeveleme ile başlarız. 2–4 hafta sonunda elinizde bir teknik fizibilite raporu olur; sonraki adıma birlikte karar veririz.